|
Zamek Helfsztyn należy do najwiekszych zamków w Europie i jest jednym z najlepiej utrzymanych zespolów zamkowych w Republice Czeskiej. Poszczególne obiekty architektoniczne powstawaly w okresie od XIV do końca XVIII wieku. W tym czasie zamek systematycznie przebudowywano i powiększano. Jego rozbudowę ograniczyło jednak celowe zburzenie w roku 1656, nakazane przez austriacki zarząd wojskowy w Wiedniu. Następne rozbiórki notujemy w 1. połowie XVIII wieku. Pomimo tego zostalo obwarowanie na całym obwodzie jednolite. Równiż mury poszczególnych budynków dochowaly się do naszych czasów. Nie przetrvały jedynie sufity i dachy.
 W swojej obecnej postaci zamek ma charakter obszernego obiektu fortyfikacyjnego z sześcioma bramami, szeregiem wiery i budynków z dostrzegalnym systemem wałów z XVIII wieku, sięgających aż ku wsi Týn nad Beczwą. Helfsztyn pełnił swoją ważną funkcję wojskową już jako punkt oporu Husytów przeciwko niemieckiemu, katolickiemu miastu Olomouc, a także jako wsparcie wojsk króla Jerzego z Poděbrad przeciwko królowi węgierskiemu Maciejowi Korwinowi. Wykorzystany był także podczas wojny 30-letniej oraz w czasach, gdy Turcy zagrażali Morawom.
Zamek należał do znaczących rodów feudalnych, których członkowie mieli o swej siedzibie pewne wyobrażenie, odpowiadające ich możliwościom ekonomicznym i wymaganiom reprezentacyjnym. Dlatego też wyraźnie rozwijała się funkcja mieszkalna obiektu. Mały, pod względém powierzchni, zamek założyl na początku XIV wieku Fridusz v Linawy. Skomplikowany przebieg budowli obiektu najlepiej dokumentuje budynek pałacu zamkowego. Dzisiejsze dwa skrzydła pałacowe powstały dopiero przez połączenie dwu samodzielnych pałaców: Voka I i Drslawa z Krawarzów. Lacek z Krawarzów, który mieszkał na Helfsztynie, pozostawił jako budownicry głębokie ślady w kompozycji architektonicznej zamku (1361-1416). Następnym znaczącym budowniczym i właścicielem zamku byl Vilém z Pernsztejna (1475-1521), który zamek powiększył i przebudował. Czynność tę kontynuowali także następni Persztejnowie (do r. 1554), przez co powierzchnia zamku powiększyła się kilkakrotnie. Pojawiły się nowe zabudowania - obwarowanie drugiego dziedzińca z bramą zamkową (dochowała się Pernsztejnska płyta herbowa z datą 1480); Szeroki mur (długość 95 m, szerokość 7 - 9,8 m, wysokość az 14,5 m) baszta "Wieża Głodowa"; Wieża Trębacry; kuchnia zamkowa; dwuskrzydłowy pałac z okresu rozkwitu renesansu. Na pałacu jest róvnież dostrzegalna ingerencja budowlana późniejszych właścicieli zamku Bruntalskich z Vrbna (1593-1621). W dodatku zamek tych właścicieli przestał istnieć jako siedziba parńska (przez konfiskatę po bitwie na pod Białą Górą przeszedł w posiadanie rodu Dietrichsteinów) i zarząd posiadłości był ostatecznie przeniesiony z zamku do Lipníka. W dalsrym ciagu zamek był zajmowany jedynie przez większe lub mniejsze załogi wojskowe, na przemian opuszczany i znowu fortyfikowany.
 Pierwsze rekonstrukcje zamku, rozumiane już jako rekonstrukcje obiektu pamiątkowego odbyły się w okresie ogólnego rozmiłowania w architekturze romantycznej, kiedy wzniesiono mosty, schody, pawilon taneczny i stajnie na drugim dziedzińcu przebudowane na gospodę (40-te lata XIX w.). Następne prace zabezpieczające przebiegały na przełomie lat 20-tych i 30-tych naszgo wieku. W roku 1952 ogłoszono zamek państwowym zabytkiem kultury i przydzielono do Okręsowemu Muzeum Krajoznawczemu w Ołomuńcu. Od roku 1960 zamek Helfsztyn jest pod opieką Muzeum Komenskiego w Przerowie, które inwestuje w działania rekonstrukcyjne i zabezpieczające. Wszelkie prace budowlane przebiegają w czasie nieograniczonego funkcjonowania obiektu. W dodatku dla nieustannie wzrastającej liczby zwiedzających są przygotowane programy kulturalne (szemierka historyczna, teatr i tradycyjne już spotkania kowali artystycznych HEFAISTON. Prace budowlane umożliwiły stworzenie stałej ekspozyjci kuźnierstwa atrystycznego w suterenie pałacu, Studia kuźnierstwa na 3. dziedzińcu i sali wystawowej w kompleksie 2. muru obronnego. Zamek Helfsztyn od roku 1980 stał się również miejscem trwałego działania ruchu "Brontosaurus", którego młodzi uczestnicy z całej republiki w wielkiej mierze przyczynili się do utrzymania tego najbardziej znaczącego architektonicznego zabytku kultury powiatu przerowskiego.
|